تعداد هکتار به‌تنهایی اندازه پمپ آب کشاورزی را مشخص نمی‌کند. پمپ را با این سه چیز انتخاب کنید:
- حجم آب هر نوبت آبیاری، بر حسب مترمکعب
- زمانی که برای همان نوبت دارید، بر حسب ساعت
- مسیر آب: ارتفاع، طول لوله و فشار موردنیاز
در این راهنما
از زمین خود تا حجم آب موردنیاز چگونه برسیم؟
دو راه وجود دارد.
۱. برنامه آبیاری دارید: حجم آب موردنیاز در ورودی شبکه را برای هر نوبت از همان برنامه بردارید. اگر برنامه فقط نیاز خالص گیاه را داده (میلی‌متر یا مترمکعب در هکتار)، خودتان راندمان حدسی اضافه نکنید و حجم ورودی شبکه را از طراح یا مسئول آبیاری بگیرید.
۲. شبکه نصب‌شده دارید: آبدهی یک قطره‌چکان یا آبپاش را در تعداد آن‌هایی که هم‌زمان باز می‌شوند ضرب کنید. حاصل همان آبدهی موردنیاز است و دوباره بر راندمان تقسیم نمی‌شود.
اگر حجم نوبت را نمی‌دانید، از طراح یا مسئول برنامه آبیاری بخواهید حجم هر نوبت را بگوید. اندازه‌گیری با کنتور فقط آبدهی موجود پمپ فعلی را نشان می‌دهد و نیاز آبیاری را مشخص نمی‌کند. روش آن در راهنمای محاسبه دبی پمپ آمده است.
مساحت کل زمین با آبدهی لحظه‌ای یکی نیست. اگر چند بخش هم‌زمان کار می‌کنند، آبدهی و فشار هر ترکیب از بخش‌های باز را جدا بررسی کنید، نه فقط بزرگ‌ترین بخش را. گاهی بخش کوچک‌تر فشار بیشتری می‌خواهد. اگر بخش‌ها یکی‌یکی آبیاری می‌شوند، آبدهی‌ها را جمع نزنید و ببینید مجموع زمان همه نوبت‌ها در بازه‌ی در دسترس جا می‌شود یا نه.
همان آب در زمان کمتر چه تفاوتی می‌کند؟
دبی یا همان آبدهی یعنی حجم آبی که پمپ در یک واحد زمان (ساعت، دقیقه یا ثانیه) جابه‌جا می‌کند. در این راهنما ساعت را مبنا می‌گیریم:
آبدهی موردنیاز = حجم آب ÷ زمان در دسترس
مثال: ۶۰ مترمکعب آب باید به زمین برسد.
- در ۶ ساعت: ۶۰ ÷ ۶ = ۱۰ مترمکعب در ساعت
- در ۳ ساعت: ۶۰ ÷ ۳ = ۲۰ مترمکعب در ساعت
این ۶۰ مترمکعب فقط یک مثال است، نه نیاز استاندارد هر هکتار یا محصول.
مثال دوم برای شبکه نصب‌شده: ۲۰۰ قطره‌چکان ۸ لیتر در ساعتی در مجموع ۱۶۰۰ لیتر در ساعت، یعنی ۱٫۶ مترمکعب در ساعت آب می‌خواهند. اگر همین دوره‌ی آبیاری ۴ ساعت باشد، حجم آب ۶٫۴ مترمکعب می‌شود. این آبدهی وقتی درست است که همه‌ی قطره‌چکان‌ها با فشار تعیین‌شده‌ی سازنده کار کنند، پس فشار شبکه را هم باید تأمین کنید.
حجم و زمان باید مربوط به یک دوره باشند. اگر نوبت آبیاری هر چند روز یک‌بار تکرار می‌شود، ساعت‌های در دسترس همان دوره را حساب کنید، نه ساعت‌های یک روز. مخزن پمپاژ را از آبیاری جدا می‌کند، اما آب اضافه نمی‌سازد.
منبع آب هم سقف دارد. حجم آب در دسترس و میزان پر شدن دوباره‌ی چاه یا مخزن را در همان دوره بسنجید. پمپ بزرگ‌تر آبِ ناموجود را نمی‌سازد. بلندتر کردن ساعت‌های آبیاری یا پشت‌سرهم کردن بخش‌ها فقط وقتی جواب می‌دهد که برنامه و منبع اجازه دهند و راه‌حل همیشگی نیست. فائو توضیح می‌دهد که روزها و ساعت‌هایی که واقعاً برای آبیاری در دسترس است آبدهی لازم را تغییر می‌دهد، و همین سازمان یادآوری می‌کند که آب کافی برای کل فصل ممکن است در دوره‌ی پرمصرف کم بیاید.
چه چیزهایی انتخاب پمپ را تغییر می‌دهند؟
| شرایط زمین | چه چیزی را یادداشت کنید | اثر بر انتخاب |
|---|---|---|
| چاه | سطح آب هنگام کار پمپ، نه عمق کل چاه | هد واقعی پمپاژ را مشخص می‌کند |
| مسیر طولانی یا شیب | طول لوله و ارتفاع عمودی، جدا از هم | هد کل و فشار موردنیاز را مشخص می‌کنند |
| شبکه تحت فشار | فشار موردنیاز در انتهای شبکه | آبدهی به‌تنهایی کافی نیست |
| چند بخش | کدام بخش‌ها هم‌زمان باز می‌شوند | آبدهی لازم را عوض می‌کند |
| آب و زمان در دسترس | حجم آب موجود و ساعت‌های واقعی کار منبع در همان دوره | حجم و زمان، آبدهی لازم را مشخص می‌کنند |
هد یعنی ارتفاع و فشاری که پمپ باید به آب بدهد. طول لوله با ارتفاع عمودی یکی نیست، و قطر داخلی لوله هم در افت فشار نقش دارد. به گفته‌ی مؤسسه‌ی هیدرولیک، نقطه‌ی کار واقعی پمپ از ترکیب خود پمپ و شبکه‌ی لوله و تجهیزات به دست می‌آید. برای محاسبه‌ی کامل‌تر، راهنمای محاسبه هد پمپ را ببینید.
اینچ و اسب بخار چه چیزی را نشان می‌دهند؟
مدلی را انتخاب کنید که آبدهی موردنیاز شما را در همان مسیر و فشار واقعی بدهد. اینچ فقط اندازه‌ی اتصال است و اسب بخار به‌تنهایی آبدهی را تضمین نمی‌کند. دو پمپ با اتصال یکسان ممکن است در یک هد، آبدهی بسیار متفاوتی بدهند. مقایسه‌ی اتصال‌ها در راهنمای انتخاب پمپ ۲، ۳ یا ۴ اینچ آمده است. اگر آب از چاه عمیق می‌آید، خانواده‌ی پمپ را هم با راهنمای پمپ چاه کشاورزی انتخاب کنید. برای شروع از مرحله‌ی خانواده و تجهیز، راهنمای پمپ کشاورزی را ببینید.